Sociaal-psychologisch experiment

In deze blog geen mooi beeld; maar noodzakelijk om het thema MACHT aan de kaak te stellen. Ik heb gisteren de film over het Stanfort Prison Experiment gezien. Samen met mijn 15-jarige zoon die het onderwerp HET KWAAD in ruime betekenis op school onderzoekt.

Geschokt

Geschokt ben ik door hoe snel een gezonde vredelievend mens binnen 2 dagen kan veranderen onder invloed van sociale druk. Enerzijds de bewaker die zijn rol invult vanuit macht en deze in toenemende mate inzet om de gevangene onder de duim te houden. Anderzijds de gevangene die door vernedering (in woord en daad) via verzet tonen voor het onrecht al snel zich onderdanig opstelt en totaal willoos wordt.

Deze film is een weergave van een waargebeurd experiment in 1971 door professor Zimbardo; waar 12 gevangenen en 12 bewakers in een denkbeeldige gevangenis worden geplaatst. De bewakers krijgen de opdracht om de orde te handhaven zonder geweld. Maar binnen een dag al wordt zowel in woorden als in gedrag de macht omgezet in agressie en fysiek geweld. De gevangenen tonen verzet en bundelen de krachten, wat leidt tot meer machtsmisbruik en vernederingen door de bewakers.

Belang van het experiment (bron: Wikipedia)

“Aangezien de deelnemers aan het experiment geselecteerd waren op hun psychologische stabiliteit, toont het aan dat iedere jonge man (en mogelijk ieder mens) in staat is om vrij snel in een sadist te veranderen. Enerzijds denkt hij dat hij overal straffeloos mee wegkomt en anderzijds staat hij onder druk van een groep. Daarnaast is waarschijnlijk ieder mens geneigd in apathie te vervallen wanneer men in een onderdanige rol wordt gedwongen.

Veel mensen vinden het moeilijk om assertiviteit op te brengen tegenover iemand die invloed op hen wil uitoefenen. Het experiment van Zimbardo toont aan dat we steeds waakzaam moeten zijn tegenover de valkuilen van de beïnvloeding die we dagelijks meemaken.”

De getuige

Het experiment zou 14 dagen gaan duren; maar op de 6de dag werd het stopgezet omdat een buitenstaander zag hoe mensonterend zowel de bewakers als de gevangenen elkaar behandelden. De onderzoekers zelf waren inmiddels ook al beïnvloed en verblind door wat er gaande was. De buitenstaander keek vanuit de ogen van een waarnemer/getuige, niet bedoezeld en niet versluierd door het kwaad wat klaarblijkelijk in ieder van ons huist. Die getuige dragen ook wij in ons. Dus ook in jou! Door yoga en meditatie kun je in contact komen met de getuige, om met eerlijke ogen te gaan kijken wat er in jou gaande is. Ten diepste ben je vredelievend, wees dat ook naar jezelf toe, zo versterk je je eigenwaarde en verandert jou invloed op de ander van macht naar liefde en ontdek je ook dat de invloed van de ander op jou afneemt.

Eerlijkheid

De komende week tijdens de yogalessen behandel ik het thema EERLIJKHEID, wat hierop aanhaakt. Want eerlijk zijn betekent trouw zijn aan jezelf; aan je eigen waarden en normen met als intentie waarachtig goed mens te zijn en de ander niet te schaden. Om in rust en bezinning te onderzoeken vanuit welke intentie je spreekt en handelt. Oneerlijkheid ontstaat vanuit het niet-weten; niet het geheel te kunnen overzien en heeft elementen van angst in zich. En angst kan omslaan in macht, en het inzetten van macht om de situatie te willen veranderen. Oneerlijkheid is dus niet hetzelfde als liegen; maar het gebrek aan inzicht, aan niet-bewust zijn. Dat is niet verkeerd, maar biedt juist de gelegenheid tot meer onderzoek en eventueel afstand te nemen van de situatie, je eigen rol in het geheel en de invloed die jij (onbewust) hebt op de ander en de invloed die de ander (vanuit het onbewuste) op jou (ook onbewust) heeft.